XI-XVI դարերում Հայաստանը հայտնվել էր աշխարհաքաղաքական և սոցիալ-տնտեսական վայրիվերումների կենտրոնում, որտեղ հին թագավորությունների անկմանը զուգընթաց ձևավորվեցին օտարերկրյա տերություններ և բյուզանդական ճնշումներ: Բագրատունյաց պետության կործանումից հետո երկիրը բախվեց սելջուկ-թյուրքերի ավերիչ արշավանքներին, ինչը հանգեցրեց զանգվածային գաղթերի և ծանր հարկային լծի, սակայն հայ ազնվականությունը շարունակեց պահպանել տեղական ինքնավարությունն ու մշակութային ինքնությունը: Չնայած շարունակական արտաքին մարտահրավերներին, հայ ժողովուրդը ցուցաբերեց բացառիկ տոկունություն և դիմադրություն, որոնց գագաթնակետը դարձավ XII դարի վերջին Զաքարյանների իշխանապետության հիմնումը: Համագործակցելով վրացիների հետ՝ Զաքարյանները հաջողությամբ ազատագրեցին հայկական պատմական տարածքները՝ վերականգնելով ռազմական և քաղաքական հզորությունը մինչև հետագա մոնղոլական արշավանքների սկիզբը:
- Учитель: Ռոզա Սուչյան